Τα δύσκολα παιδικά χρόνια συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο πρόωρου θανάτου

Οι δυσκολίες που βιώνει ένα παιδί στα πρώτα χρόνια της ζωής του φαίνεται πως αφήνουν πολύ πιο βαθύ αποτύπωμα απ’ όσο πιστεύαμε μέχρι σήμερα. Νέα επιστημονικά δεδομένα που δημοσιεύεται στο περιοδικό JAMA Pediatrics δείχνουν ότι όσοι έχουν μεγαλώσει μέσα σε περιβάλλον κακοποίησης, παραμέλησης ή σοβαρών ενδοοικογενειακών προβλημάτων αντιμετωπίζουν αυξημένες πιθανότητες πρόωρου θανάτου ως ενήλικες, ιδιαίτερα αν πάσχουν ήδη από χρόνιες παθήσεις. Η έρευνα παρακολούθησε μεγάλες ομάδες ανθρώπων με συχνές ασθένειες όπως διαβήτη και υπέρταση και εντόπισε ότι η ύπαρξη τραυματικών εμπειριών στην παιδική ηλικία συνδέεται με πολύ μεγαλύτερο κίνδυνο να χάσουν τη ζωή τους νωρίτερα από τον αναμενόμενο μέσο όρο.

Τα σημάδια της παιδικής κακοποίησης δεν σβήνουν

Όπως διαβάζουμε στο PsyPost, οι ερευνητές εξέτασαν πόσο μπορεί να επηρεάσει η παιδική κακοποίηση τον οργανισμό, πέρα από τις ήδη γνωστές ψυχολογικές συνέπειες. Όπως επισημαίνουν, οι πρώτες εμπειρίες λειτουργούν σαν «πυξίδα» για το υπόλοιπο της ζωής: διαμορφώνουν τον τρόπο με τον οποίο το σώμα αντιδρά στο άγχος, στον πόνο και στις ασθένειες. Η μελέτη επικεντρώθηκε σε ενήλικες από 30 έως 85 ετών, των οποίων τα ιατρικά δεδομένα ανέδειξαν ποιοι είχαν ιστορικό τραυματικών εμπειριών. Από την έρευνα αποκλείστηκαν άτομα με ψυχιατρικές διαγνώσεις, ώστε να φανεί καθαρά ο ρόλος της παιδικής κακοποίησης στις καθαρά σωματικές εξελίξεις της υγείας.

Τι έδειξε η ανάλυση των μεγάλων ομάδων ασθενών

Το δείγμα χωρίστηκε σε ομάδες ανάλογα με την πάθηση: ασθενείς με διαβήτη, ασθενείς με υπέρταση και άτομα που είχαν επισκεφθεί πρόσφατα τμήμα επειγόντων για σχετικά ήπια προβλήματα. Μέσα από στατιστικά μοντέλα οι ερευνητές παρακολούθησαν ποιοι πέθαναν μέσα στα επόμενα χρόνια και τι πορεία ακολούθησε η υγεία όσων είχαν ιστορικό δυσκολιών στην παιδική ηλικία. Για μια πιο καθαρή εικόνα, έλαβαν υπόψη παράγοντες όπως ηλικία, φύλο και βασικούς δείκτες υγείας.

Τα αποτελέσματα ήταν ιδιαίτερα ανησυχητικά: σε όλες τις ομάδες ο κίνδυνος θανάτου ήταν αυξημένος για όσους είχαν ζήσει δύσκολα παιδικά χρόνια. Το πιο έντονο εύρημα αφορούσε τους ανθρώπους με διαβήτη: όσοι είχαν βιώσει κακοποίηση ή παραμέληση στην παιδική ηλικία είχαν πολλαπλάσια πιθανότητα να πεθάνουν σε σχέση με άτομα με την ίδια νόσο αλλά χωρίς τραυματικό παρελθόν. Στους υπερτασικούς ο κίνδυνος ήταν επίσης σημαντικά μεγαλύτερος, ενώ ακόμη και στις περιπτώσεις πιο ήπιων προβλημάτων υγείας, η παιδική κακοποίηση φαινόταν να «προσθέτει» βάρος στην πορεία της υγείας.

Οι ειδικοί θεωρούν ότι οι βιολογικές αλλαγές που πυροδοτούνται από το χρόνιο στρες στα πρώτα χρόνια ζωής ίσως εξηγούν εν μέρει τα ευρήματα. Ο οργανισμός μαθαίνει από νωρίς να λειτουργεί σε «συναγερμό», κάτι που επηρεάζει το ανοσοποιητικό, το μεταβολικό σύστημα και τη λειτουργία των ορμονών. Για παράδειγμα, στον διαβήτη, όπου η φλεγμονή και το άγχος παίζουν ήδη ρόλο, η επιβάρυνση φαίνεται πως είναι ακόμη μεγαλύτερη.

Γιατί η έγκαιρη στήριξη μπορεί να αλλάξει την πορεία ζωής

Παρά τα ανησυχητικά στοιχεία, οι ερευνητές τονίζουν ότι η έκθεση σε κακοποίηση δεν καθορίζει αναπόφευκτα την πορεία της ζωής. Πολλοί άνθρωποι που έχουν περάσει δύσκολες εμπειρίες καταφέρνουν να προσαρμοστούν και να αναπτύξουν ανθεκτικότητα. Ωστόσο, η κατανόηση του μηχανισμού επιβάρυνσης μπορεί να βοηθήσει τους γιατρούς να εντοπίζουν έγκαιρα ποιοι ασθενείς χρειάζονται πιο στοχευμένη υποστήριξη. Η άμεση παρέμβαση σε οικογένειες που αντιμετωπίζουν δυσκολίες, η ενίσχυση υπηρεσιών ψυχικής υγείας και η πρόληψη της ενδοοικογενειακής βίας θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως πραγματική «επένδυση» στη μακροχρόνια υγεία του πληθυσμού.